Wanneer je aan Texel denkt, zie je al snel brede Noordzeestranden en uitgestrekte duinen voor je. Maar wie de drukte achter zich laat en de oostkust opzoekt, fietst een compleet andere wereld binnen. Hier, aan de kant van de kalme Waddenzee, ligt een landschap waar de geschiedenis letterlijk voor het oprapen ligt…Trap mee in een ritme van twintig kilometer langs vergeten forten, bruisende havens en adembenemende natuur.
Van de boot direct de stilte in
Zodra je bij 't Horntje van de veerboot rolt, laat je de hectiek van het vasteland definitief achter je. Je passeert het markante gebouw van het (Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee) en zoekt direct het buitendijkse fietspad op. Terwijl de meeuwen boven de golven scheren, kom je aan bij Strandje Ceres. Dit verborgen, ondiepe strandje is onlangs verplaatst door dijkverzwaringen en biedt nu een perfect en sereen rustpunt met uitzicht over het water. Het is de ultieme plek om even de zilte zeelucht op te snuiven voordat de echte tijdreis begint.
Gekroonde forten in het groen
Iets verderop langs de dijk openbaart zich een uniek stuk militaire architectuur. Beklim het vogelkijkpunt op het dak van Gemaal de Schans voor een majestueus uitzicht. Voor je tekenen de contouren van Fort Redoute zich af in het landschap, een aarden bolwerk dat in 1811 razendsnel werd aangelegd.
Texel Treasure Flashcard: Waarom bemoeide Napoleon zich met Texel?
Toen Napoleon Bonaparte in oktober 1811 hoogstpersoonlijk over Texel wandelde, noemde hij het eiland de "sleutel tot de Zuiderzee". Hij was als de dood dat de Engelsen via het Marsdiep zijn keizerrijk zouden binnenvallen. Daarom tekende hij zelf in zijn 'Nôte sur l’lle de Texel' het plan uit voor de uitbreiding van de forten aan de oostkust. Tegenwoordig is het niet de keizer, maar de natuur die hier heerst: Fort Redoute is nu een exclusief domein voor zeldzame planten en vogels.
Een paar honderd meter verder wandel je zelf over de stervormige wallen van Fort de Schans. Dit indrukwekkende fort werd al in 1574 in opdracht van Willem van Oranje gebouwd om de onschatbare VOC-vloot te beschermen tegen Spaanse aanvallen. Waar nu de schapen vredig grazen, werd in de Gouden Eeuw keihard recht gesproken en vonden er executies plaats van muitende zeelieden.
Landinwaarts naar het Oude Land
Je verlaat de dijk en stuurt je fiets landinwaarts, het glooiende hart van het eiland in: de Hoge Berg. Dit oeroude landschap vol tuunwallen en schapenboeten is een ruim 15 meter hoge stuwwal, gevormd tijdens de voorlaatste ijstijd. Bovenop ligt lusthof De Doolhof. Vanaf deze beboste heuvel heb je een prachtig panorama over de plek waar ooit honderden schepen op de Reede van Texel lagen te wachten op gunstige wind.
De geschiedenis heeft hier ook een zeer donkere kant. Vlakbij ligt de indrukwekkende Georgische Erebegraafplaats Loladze. Hier rusten 481 Georgische militairen tussen rijen bloeiende rozenstruiken. Zij kwamen in april 1945 in opstand tegen de Duitsers, een strijd die doorging tot 20 mei 1945 en Texel veranderde in 'Europa's laatste slagveld'.
Na dit moment van bezinning daal je via de historische Huize Brakestein – de voormalige logeerplek van de beroemde admiraals Michiel de Ruyter en Maarten Tromp – af naar de beroemde Wezenputten.
Texel Treasure Flashcard: Wat is het geheim van het ijzeren VOC-water?
In de 17e eeuw tankten enorme VOC-schepen hier tienduizenden liters water voordat ze aan hun reis naar Azië begonnen. Het geheim? Dit water was extreem rijk aan ijzer, wat duidelijk te zien was aan de bruine kleur. Hierdoor bedierf het niet en bleef het drinkbaar tot aan Kaap de Goede Hoop in Zuid-Afrika! De verkoop was in handen van het weeshuis in Den Burg, dat zo flink verdiende aan de zeelieden. Een modern experiment uit 2002 bewees het: na zes weken in een eikenhouten vat bevatte het Wezenputten-water daadwerkelijk aanzienlijk minder bacteriën dan gewoon leidingwater.
Rumoer en rijkdom in Oudeschild
Vanaf de putten daal je via het idyllische Skillepaadje verder af naar de roemruchte haven van Oudeschild. Via deze route kom je aan in wat vroeger het 'Jeneverbuurtje' (ook wel Kollegat genoemd) was: de luidruchtige straat waar zeelieden en prostituees na maandenlange zeereizen nog even flink losgingen. In de 17e eeuw was de kustlijn hier de drukste ankerplaats ter wereld.
Dat grootse, internationale verleden komt feilloos tot leven in Museum Kaap Skil. Vergaap je hier aan de gigantische maritieme maquette en sta oog in oog met de adembenemende, zeventiende-eeuwse zijden jurk die door duikers werd opgedoken uit het Palmhoutwrak.
Tijd voor pauze? Haal dan een verrukkelijk, vers visje bij de plaatselijke vishandel, rechtstreeks afkomstig van de viskotters uit de Texelse vloot.
Texel Treasure Flashcard: Een vissersvloot vol innovatie
De haven van Oudeschild is de trotse thuishaven van de Texelse visserij. De Texelse vissersfamilies staan al generaties lang bekend als harde werkers en koplopers op de Noordzee. Zo pionierden zij jarenlang met het innovatieve en brandstofbesparende 'pulsvissen' (waarbij vissen met lichte stroomstootjes van de bodem worden gewekt in plaats van met zware kettingen). Hoewel de EU deze techniek inmiddels in de ban heeft gedaan, toont het de enorme drang naar vernieuwing van deze moderne vloot.
Pure weelde an de Vogelboulevard
Al moe van al die indrukken? Dan hopen we dat je vlak buiten Oudeschild, precies genesteld tussen de waterrijke natuurgebieden Ottersaat en Dijkmanshuizen, een plekje hebt weten te bemachtigen in de luxe 2-persoons wellness van 't Waddenstrandje.
Dit verblijf is een ware vesting van luxe op een wel heel unieke locatie: vrijwel direct aan zee en volledig omringd door vogelparadijzen. Met een formidabele privé-wellness en een ruimte waar je heerlijk kunt lezen, relaxen, werken of studeren. Kortom, dé perfecte plek om alle rijke eilandverhalen even in alle rust te laten bezinken.
Koers je verder? Dan rijd je noordwaarts over de Lancasterdijk. Aan de ene kant glinstert de zee, aan de andere kant ontpopt zich de Vogelboulevard van Texel.
Texel Treasure Flashcard: Vertel meer over de zeldzame vogels hier!
De noordelijke waddendijk is een Europese top-kraamkamer. Met een beetje geluk en een goede verrekijker spot je hier Nederlands grootste broedkolonie van de grote stern op Utopia, luister je naar de kwetterende kluten, en zie je in de ondiepe plassen elegante lepelaars die met hun snavel door het water 'zwiepen' op zoek naar garnalen.
Langs deze dijk passeer je ook het robuuste Lancastermonument: een zwerfkei met een propeller als rauw, stil eerbetoon aan de 167 geallieerde vliegers die in de oorlogsjaren boven dit landschap het leven lieten.
Een baken in de stilte
Langzaam breekt het laatste stuk van de route aan. In de verte doemt de IJzeren Kaap op, een robuust gietijzeren baken uit 1854 dat statig over het wad uitkijkt. Even verderop zie je de wieken van de negentiende-eeuwse poldermolen Het Noorden boven het landschap uitsteken. Als de namiddagzon de lucht goud begint te kleuren, levert dit het ultieme fotomoment op.
Je tijdreis eindigt in opperste rust in het verstilde gehucht Oost. Boek je overnachting op de luxe accommodaties van Texel Treasures, zoals De Florijn en wandel 's avonds naar Restaurant Op Oost voor een culinair meesterwerk, bekroond met een Groene Michelinster. Een rijkere afsluiting van jouw route langs de schatten van Texel is er simpelweg niet.
Klaar om geschiedenis te schrijven en deze route zelf te fietsen? Bekijk en boek jouw perfecte uitvalsbasis via Texel Treasures.
Met de volgende 10 locaties kun je een route van 20,2 km creëren om al deze mooie punten te bezoeken.
- 't Horntje, Veerhaven, Den Hoorn (startpunt vanaf de boot)
- Ceres, Redoute Oudeschild (voor strandje Ceres en Fort Redoute)
- Fort de Schans, Oudeschild (voor Fort de Schans en Lunette)
- De Hoge Berg, Den Burg (voor de Doolhof en de Georgische begraafplaats)
- Museum Kaap Skil, Oudeschild ( voor de VOC-schatten)
- Waddenhaven Texel, Oudeschild (voor het jeneverbuurtje en de jachthaven)
- Villa Waddenstrandje, IJsdijk, Oudeschild (Langs de vogelgebieden Dijkmanshuizen/Otterstaat)
- IJzerenkaap, Waddendijk, Oosterend (het historisch baken)
- Lancanstermomument, Lancasterdijk (het oorlogsmonument langs de dijk)
- Boederijlodges " De Florijn", Oost 68 (eindpunt vlakbij restaurant Op Oost)
2 - 6 
1
